| |
| QVID tam sollicitis uitam consumimus annis | |
| torquemurque metu caecaque cupidine rerum | |
| aeternisque senes curis, dum quaerimus aeuum, | |
| perdimus et nullo uotorum fine beati | |
| uicturos agimus semper nec uiuimus umquam? | 5 |
| pauperiorque bonis quisque est quo plura requirit, | |
| nec quod habet numerat, tantum quod non habet optat: | |
| cumque sui paruos usus natura reposcat, | |
| materiam struimus magnae per uota ruinae | |
| luxuriamque lucris emimus luxuque rapinas, | 10 |
| et summum census pretium est effundere censum? | |
| soluite, mortales, animos curasque leuate | |
| totque superuacuis uitam deplete querelis. | |
| fata regunt orbem, certa stant omnia lege, | |
| longaque per certos signantur tempora casus. | 15 |
| nascentes morimur, finisque ab origine pendet. | |
| hinc et opes et regna fluunt, et saepius orta | |
| paupertas, artesque datae moresque creatis | |
| et uitia et clades, damna et compendia rerum. | |
| nemo carere dato poterit nec habere negatum | 20 |
| fortunamue suis inuitam prendere uotis | |
| aut fugere instantem. sors est sua cuique ferenda. | |
| an, nisi fata darent leges uitaeque necisque, | |
| fugissent ignes Aenean, Troia sub uno | |
| non euersa uiro fatis uicisset in ipsis? | 25 |
| aut lupa proiectos nutrisset Martia fratres? | |
| Roma casis enata foret, pecudumque magistri | |
| in Capitolino sanxisset fulmina monte, | |
| includiue sua potuisset Iuppiter arce, | |
| captus et a captis orbis foret? igne sepulto | 30 |
| uulneribus uictor repetisset Mucius urbem? | |
| solus et oppositis clausisset Horatius armis | |
| pontem urbemque simul? rupisset foedera uirgo? | |
| tresque sub unius fratres uirtute iacerent? | |
| nulla acies tantum uicit. pendebat ab uno | 35 |
| Roma uiro regnumque orbis sortita iacebat. | |
| quid referam Cannas admotaque moenibus arma, | |
| postque tuos, Trasimene, lacus Fabiumque morantem | |
| Varronemque fuga magnum? quid dicere prosit | |
| accepisse iugum uictae Carthaginis arces, | 40 |
| sperantem Hannibalem nostris cecidisse catenis | |
| consilium regni furtiua morte luisse? | |
| adde etiam uiris Italas Romamque suismet | |
| pugnantem membris, adice et ciuilia bella | |
| et Cinnam in Mario Mariumque in carcere uictum: | 45 |
| quod consul totiens exsul, quod de exsule consul | |
| adiacuit Libycis compar iactura ruinis | |
| eque crepidinibus cepit Carthaginis urbem. | |
| hoc nisi fata darent, numquam fortuna tulisset. | |
| quis te Niliaco periturum litore, Magne, | 50 |
| post uictas Mithridatis opes pelagusque receptum | |
| et tris emenso meritos ex orbe triumphos, | |
| crederet, ut corpus sepeliret naufragus ignis, | |
| eiectaeque rogum facerent fragmenta carinae? | |
| quis tantum mutare potest sine numine fati? | 55 |
| ille etiam caelo genitus caeloque receptus, | |
| cum bene compositis uictor ciuilibus armis | |
| iura togae regeret, totiens praedicta cauere | |
| uulnera non potuit, toto spectante senatu | |
| indicium dextra retinens, monitumque cruore | 60 |
| deleuit proprio, possent ut uincere fata. | |
| quid numerem euersas urbis regumque ruinas | |
| inque rogo Croesum Priamumque in litore truncum, | |
| cui nec Troia rogus? quid Xerxen maius et ipso | |
| naufragium pelago? quid capto sanguine regem | 65 |
| Romanis positum? raptosque ex ignibus ignis | |
| cedentemque uiro flammam, qui templa ferebat? | |
| quot subitae ueniunt ualidorum in corpora mortes | |
| seque ipsae rursus fugiunt errantque per ignis | |
| ex ipsis elati rediere sepulcris; | 70 |
| atque his uita duplex. illis uix contigit una. | |
| ecce leuis perimit morbus grauiorque remittit, | |
| succumbit sorti ratio, ui uincitur usus; | |
| cura nocet, cessare iuuat, mora saepe malorum | |
| dat pausas, laeduntque cibi, parcuntque ueuena. | 75 |
| degenerant nati patribus uincuntque parentes | |
| ingeniumque suum retinent; transitque per illum, | |
| ex illo fortuna uenit. furit alter amore | |
| et pontum transnare potest et uertere Troiam; | |
| alterius frons est scribendis legibus apta. | 80 |
| ecce patrem nati perimunt, natosque parentes, | |
| mutuaque armati coeunt in uulnera fratres. | |
| non nostrum hoc bellum est; coguntur tanta moueri | |
| inque suas ferri poenas lacerandaque membra. | |
| quod Decios non omne tulit, non omne Camillos | 85 |
| tempus et inuicta deuictum mente Catonem, | |
| materies in rem superat, sed lege repugnat. | |
| quin nec paupertas breuiores excipit annos, | |
| nec sunt inmensis opibus uenalia fata; | |
| sed rapit ex tecto funus fortuna superbo | 90 |
| indicitque rogum summis statuitque sepulcrum. | |
| quantum est hoc regnum, quod regibus imperat ipsis! | |
| quin etiam infelix uirtus et noxia felix, | |
| et male consultis pretium est, prudentia fallit, | |
| nec fortuna probat causas sequiturque merentis, | 95 |
| sed uaga per cunctos nullo discrimine fertur. | |
| scilicet est aliud, quod nos cogatque regatque, | |
| maius et in proprias ducat mortalia leges | |
| attribuatque suos ex se nascentibus annos | |
| fortunaeque uices; permiscet saepe ferarum | 100 |
| corpora cum membris hominum; non seminis ille | |
| partus erit: quid enim nobis commune ferisque? | |
| quisue in portenti noxam peccarit adulter? | |
| astra nouant formas, caelumque interserit ora. | |
| denique si non est fati, cur traditur, ordo, | 105 |
| cunctaque temporibus certis uentura canuntur? | |
| nec tamen haec ratio facinus defendere pergit | |
| uirtutemue suis fraudare in praemia donis. | |
| nam neque mortiferas quisquam magis oderit herbas, | |
| quod non arbitrio ueniunt, sed semine certo; | 110 |
| gratia nec leuior tribuetur dulcibus escis, | |
| quod natura dedit fruges, non ulla uoluntas. | |
| sic hominum meritis tanto fit gloria maior, | |
| quod caelo gaudente uenit; rursusque nocentis | |
| oderimus magis in culpam poenasque creatos. | 115 |
| nec refert, scelus unde cadat; scelus esse fatendum. | |
| hoc quoque fatale est, sic ipsum expendere fatum. | |
| |
