| |
(MELIBOEVS. CORYDON. AMYNTAS)
M. QVID tacitus, Corydon, uultuque subinde minaci | |
| quidue sub hac platano, quam garrulus adstrepit umor, | |
| insueta statione sedes? iuuat herbida forsan | |
| ripa leuatque diem uicini spiritus amnis? | |
| |
| C. carmina iam dudum, non quae nemorale resultent, | 5 |
| uoluimus, o Meliboee; sed haec, quibus aurea possint | |
| saecula cantari, quibus et deus ipse canatur, | |
| qui populos urbisque regit pacemque togatam. | |
| |
| M. dulce quidem resonas, nec te diuersus Apollo | |
| despicit, o iuuenis, sed magnae numina Romae | 10 |
| non ita cantari debent, ut ouile Menalcae. | |
| |
| C quidquid id est, siluestre licet uideatur acutis | |
| auribus et nostro tantum memorabile pago; | |
| non mea rusticitas, si non ualet arte polita | |
| carminis, at certe ualeat pietate probari? | 15 |
| rupe sub hac eadem, quam proxima pinus obumbrat. | |
| haec eadem nobis frater meditatur Amyntas, | |
| quem uicina meis natalibus admouet aetas. | |
| |
| M iam puerum calamos et odorae uincula cerae | |
| iungere non cohibes, leuibus quem saepe cicutis | 20 |
| ludere conantem uetuisti fronte paterna? | |
| dicentem, Corydon, te non semel ista notaui: | |
| ‘frange, puer, calamos et inanis desere Musas; | |
| i, potius glandis rubicundaque collige corna, | |
| duc ad mulctra greges et lac uenale per urbem | 25 |
| non tacitus porta. quid enim tibi fistula reddet, | |
| quo tutere famem? certe mea carmina nemo | |
| praeter ab his scopulis uentosa remurmurat echo.’ | |
| |
| C. haec ego, confiteor, dixi, Meliboee, sed olim: | |
| non eadem nobis sunt tempora, non deus idem. | 30 |
| spes magis adridet: certe ne fraga rubosque | |
| colligerem uiridique famem solarer hibisco, | |
| tu facis et tua nos alit indulgentia farre; | |
| tu nostras miseratus opes docilemque iuuentam | |
| hiberna prohibes ieiunia soluere fago. | 35 |
| ecce nihil querulum per te, Meliboee, sonamus; | |
| per te secura saturi recubamus in umbra | |
| et fruimur siluis Amaryllidos, ultima nuper, | |
| ultima terrarum, nisi tu, Meliboee, fuisses, | |
| litora uisuri trucibusque obnoxia Mauris | 40 |
| pascua Geryonis, liquidis ubi cursibus ingens | |
| dicitur occiduas impellere Baetis arenas. | |
| scilicet extremo nunc uilis in orbe iacerem, | |
| a dolor! et pecudes inter conductus Iberas | |
| irrita septena modularer sibila canna; | 45 |
| nec quisquam nostras inter dumeta Camenas | |
| respiceret; non ipse daret mihi forsitan aurem, | |
| ipse deus, uacuam, longeque sonantia uota | |
| scilicet extremo non exaudiret in orbe. | |
| sed nisi forte tuas melior sonus aduocat auris | 50 |
| et nostris aliena magis tibi carmina rident, | |
| uis, hodierna tua subigatur pagina lima? | |
| nam tibi non tantum uenturos dicere uentos | |
| agricolis qualemque ferat sol aureus ortum | |
| attribuere dei, sed dulcia carmina saepe | 55 |
| concinis, et modo te Baccheis Musa corymbis | |
| munerat et lauro modo pulcher obumbrat Apollo. | |
| quod si tu faueas trepido mihi, forsitan illos | |
| experiar calamos, here quos mihi doctus Iollas | |
| donauit dixitque: ‘trucis haec fistula tauros | 60 |
| conciliat: nostroque sonat dulcissima Fauno. | |
| Tityrus hanc habuit, cecinit qui primus in istis | |
| montibus Hyblaea modulabile carmen auena.’ | |
| |
| M magna petis, Corydon, si Tityrus esse laboras. | |
| ille fuit uates sacer et qui posset auena | 65 |
| praesonuisse chelyn, blandae cui saepe canenti | |
| adlusere ferae, cui substitit aduena quercus. | |
| quem modo cantantem rutilo spargebat acantho | |
| Nais et implicitos comebat pectine crinis. | |
| |
| C. est—fateor, Meliboee,—deus: sed nec mihi Phoebus | 70 |
| forsitan abnuerit; tu tantum commodus audi: | |
| scimus enim, quam te non aspernetur Apollo. | |
| |
| M. incipe, nam faueo; sed prospice, ne tibi forte | |
| tinnula tam fragili respiret fistula buxo, | |
| quam resonare solet, si quando laudat Alexin. | 75 |
| hos potius, magis hos calamos sectare: canalis | |
| exprime qui dignas cecinerunt consule siluas. | |
| incipe, ne dubita, uenit en et frater Amyntas; | |
| cantibus iste tuis alterno succinet ore. | |
| ducite, nec mora sit, uicibusque reducite carmen; | 80 |
| tuque prior, Corydon, tu proximus ibis, Amynta. | |
| |
| C. ab Ioue principium, si quis canit aethera, sumat, | |
| si quis Atlantiaci pondus molitur Olympi: | |
| at mihi, qui nostras praesenti numine terras | |
| perpetuamque regit iuuenili robore pacem, | 85 |
| laetus et augusto felix adrideat ore. | |
| |
| A. me quoque facundo comitatus Apolline Caesar | |
| respiciat, montis neu dedignetur adire, | |
| quos et Phoebus amat, quos Iupiter ipse tuetur: | |
| in quibus augustos uisurae saepe triumphos | 90 |
| laurus fructificant uicinaque nascitur arbos. | |
| |
| C. ipse polos etiam qui temperat igne geluque, | |
| Iupiter ipse parens, cui tu iam proximus esse, | |
| Caesar, ouas, posito paulisper fulmine saepe | |
| Cresia rura petit uiridique reclinis in antro | 95 |
| carmina Dictaeis audit Curetica siluis. | |
| |
| A. aspicis, ut uirides audito Caesare siluae | |
| conticeant? memini, quamuis urgente procella | |
| sic nemus immotis subito requiescere ramis, | |
| et dixi: ‘deus hinc, certe deus expulit euros.’ | 100 |
| nec mora; Parrhasiae sonuerunt sibila cannae. | |
| |
| C. adspicis, ut teneros subitus uigor excitet agnos? | |
| utque superfuso magis ubera lacte grauentur | |
| et nuper tonsis exundent uellera fetis? | |
| hoc ego iam, memini, semel hac in ualle notaui | 105 |
| et uenisse Palen pecoris dixisse magistros. | |
| |
| A. scilicet omnis eum tellus, gens omnis adorat, | |
| diligiturque deis, quem sic taciturna uerentur | |
| arbuta, cuius iners audito nomine tellus | |
| incaluit floremque dedit; cui silua uocato | 110 |
| densat odore comas, stupefacta regerminat arbos. | |
| |
| C. illius ut primum senserunt numina terrae, | |
| coepit et uberior sulcis fallentibus olim | |
| luxuriare seges tandemque legumina plenis | |
| uix resonant siliquis; nec praefocata malignum | 115 |
| messis habet lolium nec inertibus albet auenis. | |
| |
| A. iam neque damnatos metuit iactare ligones | |
| fossor et inuento, si fors dedit, utitur auro; | |
| nec timet, ut nuper, dum iugera uersat arator, | |
| ne sonet offenso contraria uomere massa, | 120 |
| iamque palam presso magis et magis instat aratro. | |
| |
| C. ille dat, ut primas Cereri dare cultor aristas | |
| possit et intacto Bromium perfundere uino, | |
| ut nudus ruptas saliat calcator in uuas | |
| utque bono plaudat paganica turba magistro, | 125 |
| qui facit egregios ad peruia compita ludos. | |
| |
| A. ille meis pacem dat montibus: ecce per illum, | |
| seu cantare iuuat seu ter pede laeta ferire | |
| gramina, nullus obest; licet et cantare choreis | |
| et cantus uiridante licet mihi condere libro, | 130 |
| turbida nec calamos iam surdant classica nostros. | |
| |
| C. numine Caesareo securior ipse Lycaeus | |
| Pan recolit siluas et amoena Faunus in umbra | |
| securus recubat placidoque in fonte lauatur | |
| Nais et humanum non calcatura cruorem | 135 |
| per iuga siccato uelox pede currit Oreas. | |
| |
| A. di, precor, hunc iuuenem, quem uos (neque fallor) ab ipso | |
| aethere misistis, post longa reducite uitae | |
| tempora uel potius mortale resoluite pensum | |
| et date perpetuo caelestia fila metallo: | 140 |
| sit deus et nolit pensare palatia caelo! | |
| |
| C. tu modo mutata seu Iupiter ipse figura, | |
| Caesar, ades seu quis superum sub imagine falsa | |
| mortalique lates (es enim deus): hunc, precor, orbem | |
| hos, precor, aeternus populos rege! sit tibi caeli | 145 |
| uilis amor coeptamque, pater, ne desere pacem! | |
| |
| M. rustica credebam nemoralis carmina uobis | |
| concessisse deas et obesis auribus apta; | |
| uerum, quae paribus modo concinuistis auenis, | |
| tam liquidum, tam dulce cadunt, ut non ego malim | 150 |
| quod Peligna solent examina lambere nectar. | |
| |
| C. o mihi quae tereti decurrent carmina uersu | |
| tunc, Meliboee, meum si quando montibus istis | |
| dicar habere Larem, si quando nostra uiderc | |
| pascua contigerit! uellit nam saepius aurem | 155 |
| inuida Paupertas et dicit: ‘ouilia cura!’ | |
| at tu, si qua tamen non aspernanda putabis, | |
| fer, Meliboee, deo mea carmina: nam tibi fas est | |
| sacra Palatini penetralia uisere Phoebi. | |
| tum mihi talis eris, qualis qui dulce sonantem | 160 |
| Tityron e siluis dominam deduxit in urbem | |
| ostenditque deis et ‘spreto’ dixit ‘ouili, | |
| Tityre, rura prius, sed post cantabimus arma’. | |
| |
| A. respiciat nostros utinam fortuna labores | |
| pulcrior et meritae faueat deus ipse iuuentae! | 165 |
| nos tamen interea tenerum mactabimus haedum | |
| et pariter subitae peragemus fercula cenae. | |
| |
| M. nunc ad flumen ouis deducite: iam fremit aestas, | |
| iam sol contractas pedibus magis admouet umbras. | |
| |
