| |
| VNDE sacro Latii sonuerunt carmine montes? | |
| cui, Paean, noua plectra moues humeroque comanti | |
| facundum suspendis ebur? procul ecce canoro | |
| demigrant Helicone deae quantiuntque nouena | |
| lampade sollemnem thalamis coeuntibus ignem | 5 |
| et de Pieriis uocalem fontibus undam. | |
| quas inter uultu petulans Elegia propinquat | |
| celsior adsueto, diuasque hortatur et ambit | |
| alternum fultura pedem, decimamque uideri | |
| se cupit et medias fallit permixta sorores. | 10 |
| ipsa manu nuptam genetrix Aeneia ducit | |
| lumina demissam et dulci probitate rubentem; | |
| ipsa toros et sacra parat cultuque Latino | |
| dissimulata deam crinem uultusque genasque | |
| temperat atque noua gestit minor ire marita. | 15 |
| Nosco diem causasque sacri: te concinit iste | |
| (pande foris!), te, Stella, chorus; tibi Phoebus et Euhan | |
| et de Maenalia uolucer Tegeaticus umbra | |
| serta ferunt, nec blandus Amor nec Gratia cessat | |
| amplexum niucos optatae coniugis artus | 20 |
| floribus innumeris et olenti spargere nimbo. | |
| tu modo fronte rosas, uiolis modo lilia mixta | |
| excipis et dominae niueis a uultibus obstas. | |
| Ergo dies aderat Parcarum conditus albo | |
| uellere, quo Stellae Violentillaeque professus | 25 |
| clamaretur hymen. cedant curaeque metusque, | |
| cessent mendaces obliqui carminis astus, | |
| fama tace: subiit leges et frena momordit | |
| ille solutus amor: consumpta est fabula uulgi, | |
| et narrata diu uiderunt oscula ciues. | 30 |
| tu tamen attonitus, quamuis data copia tantae | |
| noctis, adhuc optas permissaque numine dextro | |
| uota paues. pone o dulcis suspiria uates, | |
| pone: tua est. licet expositum per limen aperto | |
| ire redire gradu: iam nusquam ianitor aut lex | 35 |
| aut pudor. amplexu tandem satiare petito | |
| (contigit!) et duras pariter reminiscere noctis. | |
| Digna quidem merces, et si tibi Iuno labores | |
| Herculeos, Stygiis et si concurrere monstris | |
| fata darent, si Cyaneos raperere per aestus. | 40 |
| hanc propter tanti Pisaea lege trementem | |
| currere et Oenomai fremitus audire sequentis. | |
| nec si Dardania pastor temerarius Ida | |
| sedisses haec dona forent, nec si alma per auras | |
| te potius prensum aueheret Tithonia biga. | 45 |
| Sed quae causa toros inopinaque gaudia uati | |
| attulit, hic mecum, dum feruent agmine postes | |
| atriaque et multa pulsantur limina uirga, | |
| hic, Erato iucunda, doce. uacat apta mouere | |
| colloquia, et docti norunt audire penates. | 50 |
| Forte, serenati qua stat plaga lactea caeli, | |
| alma Venus thalamo pulsa modo nocte iacebat | |
| amplexu duro Getici resoluta mariti. | |
| fulcra torosque deae tenerum premit agmen Amorum; | |
| signa petunt, quas ferre faces, quae pectora figi | 55 |
| imperet; an terris saeuire an malit in undis, | |
| an miscere deos an adhuc uexare Tonantem. | |
| ipsi animus nondum nec cordi fixa uoluntas. | |
| fessa iacet stratis, ubi quondam conscia culpae | |
| Lemnia deprenso repserunt uincula lecto. | 60 |
| hic puer e turba uolucrum cui plurimus ignis | |
| ore, manuque leui numquam frustrata sagitta, | |
| agmine de medio tenera sic dulce profatur | |
| uoce (pharetrati pressere silentia fratres): | |
| ‘scis ut, mater,’ ait ‘nulla mihi dextera segnis | 65 |
| militia; quemcumque hominum diuumque dedisti, | |
| uritur. at quondam lacrimis et supplice dextra | |
| et uotis precibusque uirum concede moueri, | |
| o genetrix: duro nec enim ex adamante creati, | |
| sed tua turba sumus. clarus de gente Latina | 70 |
| est iuuenis, quem patriciis maioribus ortum | |
| nobilitas gauisa tulit praesagaque formae | |
| protinus e nostro posuit cognomina caelo. | |
| hunc egomet tota quondam (tibi dulce) pharetra | |
| improbus et densa trepidantem cuspide fixi. | 75 |
| quamuis Ausoniis multum gener ille petitus | |
| matribus, edomui et uictum dominaeque potentis | |
| ferre iugum et longos iussi sperare per annos. | |
| ast illam summa leuiter (sic namque iubebas) | |
| lampade parcentes et inerti strinximus arcu. | 80 |
| ex illo quantos iuuenis premat anxius ignis | |
| testis ego attonitus, quantum me nocte dieque | |
| urgentem ferat. haud ulli uehementior umquam | |
| incubui, genetrix, iterataque uulnera fodi. | |
| uidi ego et immiti cupidum decurrere campo | 85 |
| Hippomenen, nec sic meta pallebat in ipsa; | |
| uidi et Abydeni iuuenis certantia remis | |
| bracchia laudauique manus et saepe natanti | |
| praeluxi: minor ille calor quo saeua tepebant | |
| aequora: tu ueteres, iuuenis, transgressus amores. | 90 |
| ipse ego te tantos stupui durasse per aestus, | |
| firmauique animos blandisque madentia plumis | |
| lumina detersi. quotiens mihi questus Apollo | |
| sic uatem maerere suum! iam, mater, amatos | |
| indulge thalamos. noster comes ille piusque | 95 |
| signifer: armiferos poterat memorare labores | |
| claraque facta uirum et torrentis sanguine campos, | |
| sed tibi plectra dedit mitisque incedere uates | |
| maluit et nostra laurum subtexere myrto; | |
| hic iuuenum lapsus suaque haut hesterna reuoluit | 100 |
| uulnera; pro! quanta est Paphii reuerentia, mater, | |
| numinis: hic nostrae defleuit fata columbae.’ | |
| Finis erat: tenera matris ceruice pependit | |
| blandus et admotis tepefecit pectora pennis. | |
| illa refert uultum non aspernata rogantis: | 105 |
| ‘grande quidem rarumque uiris quos ipsa probaui | |
| Pierius uotum iuuenis cupit. hanc ego formae | |
| egregium mirata decus cui gloria patrum | |
| et generis certabat honos, tellure cadentem | |
| excepi fouique sinu; nec colla genasque | 110 |
| comere nec pingui crinem deducere amomo | |
| cessauit mea, nate, manus. mihi dulcis imago | |
| prosiluit. celsae procul aspice frontis honores | |
| suggestumque comae. Latias metire quid ultra | |
| emineat matres; quantum Latonia nymphas | 115 |
| uirgo premit quantumque egomet Nereidas exsto. | |
| haec et caeruleis mecum consurgere digna | |
| fluctibus et nostra potuit considere concha; | |
| et si flammigeras potuisset scandere sedis | |
| hasque intrare domos, ipsi erraretis, Amores. | 120 |
| huic quamuis census dederim largita beatos, | |
| uincit opes animo. queritor iam Seras auaros | |
| angustum spoliare nemus Clymeneaque desse | |
| germina nec uiridis satis inlacrimare sorores; | |
| uellera Sidonio iam pauca rubescere tabo | 125 |
| raraque longaeuis niuibus crystalla gelari. | |
| huic Hermum fuluoque Tagum decurrere limo | |
| (nec satis ad cultus), huic Inda monilia Glaucum | |
| Proteaque atque omnem Nereida quaerere iussi. | |
| hanc si Thessalicos uidisses, Phoebe, per agros, | 130 |
| erraret secura Daphne. si in litore Naxi | |
| Theseum iuxta foret haec conspecta cubile, | |
| Gnosida desertam profugus liquisset et Euhan. | |
| quod nisi me longis placasset Iuno querelis, | |
| falsus huic pinnas et cornua sumeret aethrac | 135 |
| rector, in hanc uafro cecidisset Iuppiter auro. | |
| sed dabitur iuueni, cui tu, mea summa potestas, | |
| nate, cupis, thalami quamuis iuga ferre secundi | |
| saepe neget maerens. ipsam iam cedere sensi | |
| inque uicem tepuisse uiro.’ sic fata leuauit | 140 |
| sidereos artus thalamique egressa superbum | |
| limen Amyclaeos ad frena citauit olores. | |
| iungit Amor laetamque uehens per nubila matrem | |
| gemmato temone sedet. iam Thybridis arces | |
| Iliacae: pandit nitidos domus alta penatis, | 145 |
| claraque gaudentes plauserunt limina cygni. | |
| Digna deae sedes, nitidis nec sordet ab astris. | |
| hic Libycus Phrygiusque silex, hic dura Laconum | |
| saxa uirent; hic flexus onyx et concolor alto | |
| uena mari, rupesque nitent quis purpura saepe | 150 |
| Oebalis et Tyrii moderator liuet aeni. | |
| pendent innumeris fastigia nixa columnis; | |
| robora Dalmatico lucent satiata metallo. | |
| excludunt radios siluis demissa uetustis | |
| frigora, perspicui uiuunt in marmore fontes. | 155 |
| nec seruat natura uices: hic Sirius alget, | |
| bruma tepet, uersumque domus sibi temperat annum. | |
| Exsultat uisu tectisque potentis alumnae | |
| non secus alma Venus quam si Paphon aequore ab alto | |
| Idaliasque domos Erycinaque templa subiret. | 160 |
| tunc ipsam solo reclinem adfata cubili: | |
| ‘quonam hic usque sopor uacuique modestia lecti, | |
| o mihi Laurentis inter dilecta puellas? | |
| quis morum fideique modus? numquamne uirili | |
| summittere iugo? ueniet iam tristior aetas: | 165 |
| exerce formam et fugientibus utere donis. | |
| non ideo tibi tale decus uultusque superbos | |
| meque dedi, uiduos ut transmittare per annos | |
| ceu non cara mihi. satis o nimiumque priores | |
| despexisse procos. at enim hic tibi sanguine toto | 170 |
| deditus unam omnis inter miratur amatque, | |
| nec formae nec stirpis egens: nam docta per Vrbem | |
| carmina qui iuuenes, quae non didicere puellae? | |
| hunc et bis senos (sic indulgentia pergat | |
| praesidis Ausonii) cernes attollere fascis | 175 |
| ante diem; certe iam nunc Cybeleia mouit | |
| limina et Euboicae carmen legit ille Sibyllae. | |
| iamque parens Latius cuius praenoscere mentem | |
| fas mihi, purpureos habitus iuuenique curule | |
| indulgebit ebur, Dacasque (et gloria maior) | 180 |
| exuuias laurosque dabit celebrare recentis. | |
| ergo age, iunge toros atque otia deme iuuentae. | |
| quas ego non gentis, quae non face corda iugali? | |
| alituum pecudumque mihi durique ferarum | |
| non renuere greges; ipsum in conubia terrae | 185 |
| aethera, cum pluuiis rarescunt nubila, soluo | |
| sic rerum series mundique reuertitur aetas. | |
| unde nouum Troiae decus ardentumque deorum | |
| raptorem, Phrygio si non ego iuncta marito? | |
| Lydius unde meos iterasset Thybris Iulos? | 190 |
| quis septemgeminae posuisset moenia Romae | |
| imperii Latiale caput nisi Dardana furto | |
| cepisset Martem, nec me prohibente, sacerdos?’ | |
| His mulcet dictis taciteque inspirat honorem | |
| conubii. redeunt animo iam dona precesque | 195 |
| et lacrimae uigilesque uiri prope limina questus, | |
| Asteris et uati totam cantata per Vrbem, | |
| Asteris ante dapes, nocte Asteris, Asteris ortu, | |
| quantum non clamatus Hylas. iamque aspera coepit | |
| flectere corda libens et iam sibi dura uideri. | 200 |
| Macte toris, Latios inter placidissime uates, | |
| quod durum permensus iter coeptique laboris | |
| prendisti portus. uiduae sic transfuga Pisae | |
| amnis in externos longe flammatus amores | |
| flumina demerso trahit intemerata canali, | 205 |
| donec Sicanios tandem prolatus anhelo | |
| ore bibat fontis: miratur dulcia Nais | |
| oscula nec credit pelago uenisse maritum. | |
| Quis tibi tunc alacri caelestum in munere claro, | |
| Stella, dies? quanto salierunt pectora uoto, | 210 |
| dulcia cum dominae dexter conubia uultus | |
| adnuit! ire polo nitidosque errare per axis | |
| uisus. Amyclaeis minus exsultauit harenis | |
| pastor ad Idaeas Helena ueniente carinas; | |
| Thessala nec talem uiderunt Pelea Tempe, | 215 |
| cum Thetin Haemoniis Chiron accedere terris | |
| erecto prospexit equo. quam longa morantur | |
| sidera! quam segnis uotis Aurora mariti! | |
| At procul ut Stellae thalamos sensere parari | |
| Letous uatum pater et Semeleius Euhan; | 220 |
| hic mouet Ortygia, mouet hic rapida agmina Nysa. | |
| huic Lycii montes gelidaeque umbracula Thymbrae | |
| et, Parnase, sonas: illi Pangaea resultant | |
| Ismaraque et quondam genialis litora Naxi. | |
| tunc caras iniere fores comitique canoro | 225 |
| hic chelyn, hic flauam maculoso nebrida tergo, | |
| hic thyrsos, hic plectra ferunt; hic enthea lauro | |
| tempora, Minoa crinem premit ille corona. | |
| Vixdum emissa dies, et iam socialia praesto | |
| omina, iam festa feruet domus utraque pompa. | 230 |
| fronde uirent postes, effulgent compita flammis, | |
| et pars immensae gaudet celeberrima Romae. | |
| omnis honos, cuncti ueniunt ad limina fasces; | |
| omnis plebeio teritur praetexta tumultu; | |
| hinc eques, hinc iuuenum questus, stola mixta laborat. | 235 |
| felices utrosque uocant, sed in agmine plures | |
| inuidere uiro. iamdudum poste reclinis | |
| quaerit Hymen thalamis intactum dicere carmen, | |
| quo uatem mulcere queat. dat Iuno uerenda | |
| uincula et insigni geminat Concordia taeda. | 240 |
| hic fuit ille dies: noctem canat ipse maritus! | |
| quantum nosse licet, sic uicta sopore doloso | |
| Martia fluminea posuit latus Ilia ripa; | |
| non talis niueos tinxit Lauinia uultus | |
| cum Turno spectante rubet; non Claudia talis | 245 |
| respexit populos mota iam uirgo carina. | |
| Nunc opus, Aonidum comites tripodumque ministri, | |
| diuersis certare modis: eat enthea uittis | |
| atque hederis redimita cohors, ut pollet ouanti | |
| quisque lyra. sed praecipui qui nobile gressu | 250 |
| extremo fraudatis opus, date carmina festis | |
| digna toris. hunc ipse Coo plaudente Philetas | |
| Callimachusque senex Vmbroque Propertius antro | |
| ambissent laudare diem, nec tristis in ipsis | |
| Naso Tomis diuesque foco lucente Tibullus. | 255 |
| Me certe non unus amor simplexque canendi | |
| causa trahit: tecum similes iunctaeque Camenae, | |
| Stella, mihi, multumque pares bacchamur ad aras | |
| et sociam doctis haurimus ab amnibus undam. | |
| at te nascentem gremio mea prima recepit | 260 |
| Parthenope, dulcisque solo tu gloria nostro | |
| reptasti. nitidum consurgat ad aethera tellus | |
| Eubois et pulcra tumeat Sebethos alumna; | |
| nec sibi sulpureis Lucrinae Naides antris | |
| nec Pompeiani placeant magis otia Sarni. | 265 |
| Eia age, praeclaros Latio properate nepotes, | |
| qui leges, qui castra regant, qui carmina ludant. | |
| acceleret partu decimum bona Cynthia mensem, | |
| sed parcat Lucina precor; tuque ipse parenti | |
| parce, puer, ne mollem uterum, ne stantia laedas | 270 |
| pectora; cumque tuos tacito natura recessu | |
| formarit uultus, multum de patre decoris, | |
| plus de matre feras. at tu, pulcerrima forma | |
| Italidum, tandem merito possessa marito, | |
| uincla diu quaesita foue: sic damna decoris | 275 |
| nulla tibi; longe uirides sic flore iuuentae | |
| perdurent uultus, tardeque haec forma senescat. | |
| |
