TRAFODWCH YMATEB Y BEIRDD I RHYFELA AR DARLUN A GAWN O RYFEL YN EU GERDDI. CYFEIRIWCH AT GERDDI O LEIA DAU O’R BEIRDD GAN DRAFOD EU CYNWYS A’U HARDDULL.
Yn y traethawd yma mi fyddaf yn trafod cerddi Waldo Williams, Gerallt Lloyd Owen, Ceri Wyn Jones ac Iwan Llwyd. Gobeithiaf cymharu holl gerddi’r beirdd yn ymwneud a rhyfel a thrafod eu cynnwys a’u harddull a sut mae’r beirdd yn teimlo ynglyn a rhyfel.
Mae’r gerdd ‘Y sgerbwd milwr’ gan Gerallt Lloyd Owen yn son am golledion rhyfel ac am y tro gwelodd lun o milwr a daliodd ei lygaid. Mae’n ein hatgoffa ni mae unigolun yw pob milwr “pwy oedd y corf hwn?” am fod pobol o tueddu i gyfri’r colledion fesul degau nid fesul un. “Un yn y rheng” yw’r milwr mae’n trafod ac nid oes annibyniaeth…show more content… Oedais. A gwridio.” Roedd y bardd yn teimlo’n euog nad oedd yn ymwybodol o’r hanes ac yn euog fod ei genedl wedi trefnu rhywbeth mor greulon. Mae’n ceisio wneud i ni deimlo’n euog yma hefyd ac yn anghyfforddus wrth defnyddio brawddegau byr ar diwedd y gerdd. Yn debyg i ‘Ysgerbwd milwr’ mae’r bardd yn cwestiynnu faint sy’n rhaid collie r mwyn cael heddwch am fod cymaint wedi marw cyn i’r gwyddelod cael y cyfiawnder yr oeddent yn haeddu.
Yn wahanol i’r gerddi arall, mae gerdd Aneirin gan Iwan Llwyd yn cyfarch newyddiadurwr sy’n mynd i ganol rhyfeloedd yng ngwledydd eraill fel ein bod ni yn cael gwybodaeth o rhyfeloedd. Mae’r bardd yn pwysleisio rhythur y newyddiadurwr yn y gerdd yn hytrach na thrustwch a rhyfel sy’n creu darlun hunanol o’r newyddiadurwr oherwydd nid yw’n stopio i helpu na edrych, dim ond rhuthro “heibio i sgerbydau”. Mae’r darlun a gawn o’r gerdd yma yn un erchyll wrth son am “lludw’r cyrff gwag, y milwyr briwiedig a’r cig amrwd a fwydai frain” sy’n son am y trustwch o’r ffaeth bod y cyrff yn cael ei adael yno am fod neb yn gallu eu dynnu o’r lle. Mae gwrthgyferbyniad rhwng y “lladd mewn lliw” sy’n son am gwaed coch y milwyr sef y ffaith bod rhyfela yn dal i ddigwydd heddiw a’r “du a gwyn” yn y bumed pennill sy’n son am yr hen rhyfeloedd ac mae’n rhestri rhai o’r mannau sydd wedi gweld brwydro erchyll dros y canrifoedd. Trwy alwr’ gerdd yn ‘Aneirin’ pwysleisia’r bardd mai’r un yw’r rhyfel ym mhob oes. Efallai bod na elfen o